سایت

تاریخچه شهربازی در ایران و جهان

| |
اشتراک گذاری:

شهربازی

تاریخچه شهربازی در ایران و جهان:

در فرهنگ معین تفریح یعنی شادمانی نمودن و شادمان ساختن. اما در جوامع امروز شادی به هر دلیل را تفریح نمی‌گویند. عموماً تفریح کردن، به سرگرمی‌هایی اطلاق می‌شود که در محیط خارج از خانه و با امکانات مختلف تجربه می‌شوند. تفریح کردن با توجه به ویژگی شاد بودن در ذات آن، علاوه بر تاثیر بی‌شک خود بر روان آدمی، تاثیر به سزایی بر جسم و به تبع بر حال و احوالات یک جامعه دارد و امید به زندگی را افزایش می‌دهد.
شهربازی در حقیقت مجموعه‌ای از دستگاه‌های سرگرمی است که با هدف فراهم نمودن اوقاتی خوش برای گروه زیادی از مردم به طور هم زمان، در کنار هم قرار گرفته‌ است.
شهربازی‌ها در اروپا از شکل پارک‌های تفریحی و کارناوال‌های کوچک به سرعت تغییر شکل دادند. قدیمی‌ترین شهربازی دنیا در سال ۱۵۸۳ میلادی در شمال شهر کپنهاک دانمارک با نام شهربازی BAKKEN شروع به کار نمود. در ایالات متحده امریکا کارناوال‌های جهانی تاثیر بسزایی در رشد صنعت تفریحات گذاشت. بیشتر شهربازی‌ها از مکان ثابتی برخوردارند، نقطه مقابل این شهربازی‌ها، نمایشگاه‌ها و کارناوال‌های سیار می‌باشند. این شهربازی‌های کوچک و سیار معمولاً برای چند روز یا چند هفته در سال حضور داشتند.
تماشاخانه‌های بزرگی که در سال ۱۱۳۳ میلادی شروع به کار کردند، به عنوان پدر شهربازی‌های مدرن امروزی محسوب می‌‌شوند. در ابتدای دوره ملکه الیزابت، تماشاخانه‌ها به شهربازی‌های مدرن همراه با سرگرمی‌های زیاد، بازی‌های متفاوت، مواد غذایی و نمایشگاه‌های عجیب مبدل شدند.
شهربازی‌ های بسیاری در کنار شهرهای بزرگ افتتاح شدند تا از این موقعیت اقتصادی مناسب بهره ببرند. این شهربازی‌ها بهترین مکان ممکن برای فرار از زندگی واقعی برای آمریکایی‌ها بود.
از سال ۱۷۰۰ میلادی و با شروع حوادث اقتصادی تمامی پارک‌های تفریحی به صورت موقت بسته شدند و بعد از تحولی دوباره از سال ۱۸۰۰ میلادی دوباره به فعالیت خود ادامه دادند، چند سال بعد، حدود سال ۱۸۹۳ میلادی نمایشگاه جهان کلمبیا چرخ و فلک را به نمایش گذاشت که با استقبال وصف ناشدنی مواجه شد و سیلی عظیم از علاقه‌مندان را روانه شهربازی‌ها کرد.
بیش ا ز ۱۵۰۰ شهربازی در ایالات متحده بازگشایی شدند، اما این مسئله تا سال ۱۹۱۹ و با شروع جنگ جهانی دوم متوقف و مسکوت ماند تا اینکه در سال شروع فعالیت ۱۹۵۰ غافلگیری شرکت بی نظیر والت دیزنی، یخ حاصل سال‌های دورماندن از شهربازی را شکاند. همانطور که شاهد آن هستیم امروزه والت دیزنی به عنوان غول تفریحی و تجاری پارک‌های تفریحی در سطح جهانی به شمار می‌رود.

در ایران به نسبت جمعیت سرانه فضاهای تفریحی در کلیه شهرها رقم پایینی ست.
با وجود طرح‌های جامع برای گسترش فضاهای تفریحی از سال ۱۳۴۷ در تهران همچنان تغییرات نسبت به برنامه‌های در نظر گرفته شده کند است و سرانه تفریحاتی در متر مربع تغییرات محسوسی نداشته است.
مرکز تفریحی مدرن با تلفیق آموزش و بازی برای کودکان زمینه شکوفایی استعداد‍‌های آنان را فراهم کرده است و مراکز اینچنین تبدیل به مراکز استعدادیابی برای کشورها شده‌اند.
تفریحات در ایران در دوارن قدیم شامل بازی‌های مختلف به صورت گروهی مانند الک دولک، تماشای شعبده بازی و معرکه‌گیری و تماشای نمایش‌های مختلف بود.
بلدیه، اولین پارک بزرگ تهران با عنوان پارک‌شهر در سنگلج ساخته شد که بعدها در آن بساط تاب و سرسره و الاکلنگ و لاتاری به عنوان «گاردن پارتی» به وجود آمد و به جرات می شود از آن به عنوان اولین شهربازی تهران یاد کرد. تا قبل از این در اواسط دهه بیست شمسی یکی از تفریحات مردم تماشای آتش بازی میدان توپخانه در شب های اعیاد ملی و مذهبی بود. جایی که بعدها از آن به عنوان کافه بلدیه یا پارک شهرداری یاد می‌شد. یک محوطه سرسبز با استخری بزرگ که پذیرای مردم شهر در روزهای تعطیل و نیمه تعطیل بود.
بساط شهربازی گاردن پارتی پارک سنگلج تا چند سالی برپا و حواس مردم را به خود جلب کرده بود، درآمد خوبی هم داشت و همین بهانه‌ای شد برای عده‌ای از تجار تا به فکر تاسیس اولین شهربازی در تهران بیفتند. بساط آن را می‌شد از طریق اروپا به خصوص انگلستان و فرانسه وارد کرد. این دو کشور از لحاظ تاریخی صاحب اولین لوناپارک‌های حرفه‌ای دنیا شده و به نوعی صاحب آن محسوب می‌شوند.
لونا یک واژه فرانسوی به معنی «مردم» است و این لقبی بود که روی پارک‌هایشان گذاشته بودند که همان پارک شهر یا پارک مردم بود.
ابزاری چون چرخ فلک و تاب پرنده و سرسره‌های بلندمرتبه و بعدها ترن هوایی و تونل وحشت از سرگرمی‌های این پارک‌ها بود که شهر تهران هم صاحب آن شد. امروزه لندنی‌ها می‌کوشند تا رکورد بزرگ‌ترین و بلندترین چرخ و فلک را به خود اختصاص دهند. چرخ و فلکی که در کنار رودخانه تایمز در لوناپارک شهر ساخته شده است. تمام این موارد بهانه‌ای شد تا اولین لوناپارک تهران در سال ۱۳۴۰ در حوالی میدان ونک ساخته شود. شهربازی «فان فان» اولین لوناپارک حرفه‌ای تهران بود که بقایای آن هنوز در میدان ونک دیده می‌شود.
یک چرخ و فلک بزرگ و چند ماشین برقی و تاب و سرسره و الاکلنگ تمام وسایل سرگرم کننده این لوناپارک را تشکیل می‌داد که در کنار آن بساط لاتاری تیراندازی و تست قوای جسمانی و مشت زدن بر سر گوریل و دستگاه جک پات هم دیده می‌شد. استقبال اهالی شهر بی نظیر بود. لوناپارک روزهای شلوغی را تجربه می‌کرد و یکی از ایستگاه‌های معروف سرگرمی و تفریح مردم در آن روزگار بود. پایتخت در گذر زمان می‌رفت که سر و شکلی دیگر به خود بگیرد. باغ‌های سنتی در حال فراموشی بود و دیگر کمتر از آنها یاد می شد.
پارک‌های جدید به سبک فرنگی در حال احداث بود. پارک جلالیه (لاله) مدتی به صورت میدان اسبدوانی بود و بعدها یکی از پارک‌های معروف تهران در کنار بلوار کشاورز شد. زمین‌های این پارک متعلق به شازده جلال الدوله قاجار بود که توسط ارباب گیو زرتشتی (سرمایه دار بزرگ آن روزگار) و اتحادیه به صورت شریکی خریداری و بعدها به شهرداری تهران واگذار شد تا میدانی برای اسبدوانی تهران شود.
زمین پارک ساعی دره‌ای در تپه های عباس‌آباد بود که به همت مهندس کریم ساعی به صورت پارک جنگلی درآمد. این پارک در سال ۱۳۳۰ شمسی بنیان گذاشته شد. شهرداری تهران در سال ۱۳۴۰ این مکان را تجهیز و به صورت پارک عمومی آن را در اختیار مردم تهران گذاشت.
پارک ملت در آغاز به عنوان بزرگ ترین پارک شهر در سرازیری تپه تلویزیون به وجود آمد. زمین آن حدود ۳۵ هکتار بود که شهرداری چند زمین بازی برای کودکان، زمین تنیس و دریاچه‌ای برای قایقرانی در آن احداث کرد.
تمام این نمونه ها به صورت پارک‌های عمومی بود و مجموعه شهربازی فان فان هم در کنار آنها بود تا اینکه در اواسط دهه چهل یکی از سرمایه‌داران تهرانی به نام رحیم علی خرم که دستی در ساخت و ساز و مقاطعه کاری و پرورش مرغ و گوسفند داشت به فکر افتاد بزرگ ترین لوناپارک ایران را در تهران احداث کند. زمینی در حدود هفتاد هکتار را در غرب تهران در حوالی جاده کرج برای این کار در نظر گرفت و کار ساخت و ساز از اواسط دهه چهل شروع و بعد از گذشت پنج تا شش سال در اوایل دهه پنجاه (۱۳۵۰ شمسی) این محل به بهره برداری رسید و با عنوان پارک خرم (بعدها پارک ارم) افتتاح شد.
پارک بزرگ ارم در اوایل کار با یک لوناپارک شامل ترن هوایی، تونل وحشت، چرخ و فلک و دریاچه قایقرانی و اسکی روی آب شروع به کار کرد، محوطه اطراف آن تماما درخت کاری و سرسبز و خرم بود. محلی برای تفریح اهالی تهران که روزهای تعطیل خود را در آنجا گذرانده و برای فرار از گرمای تابستان به سایه سارهای درختان سر به فلک کشیده لونا پارک پناه می‌آوردند.
دریاچه هشت هکتاری پارک دارای امکانات قایقرانی بود و قرار بود در اوایل دهه شصت به بهره برداری کامل برسد اما با کمی وقفه زمانی روبه رو شد و امروز این دریاچه و سالن های اطراف آن به بهره برداری کامل رسیده و مورد استفاده اهالی شهر است.
در کنار اینها پارک‌ها و تفریح گاه‌های عمومی کوچکتری هم در نواحی مختلف شهر به وجود آمده بود که هیچ کدام از لحاظ شهرت به شهربازی تهران و لوناپارک ارم نمی‌رسیدند. شهربازی تهران در اتوبان پارک وی (چمران) نیز تا مدتی فعال و در اختیار اهالی پایتخت بود که به علت تعریض اتوبان های اطراف و احداث پل روگذر تعطیل شد. تاریخچه تاسیس آن هم به اواسط دهه ۴۰ می رسید که ادامه همان پروژه و لوناپارک «فان فار» بود که به دلیل محدودیت جا در میدان ونک به آن محوطه منتقل شده و تا چند سال در خدمت مردم تهران بود.

از آنجایی که تفریح و سرگرمی از نیازهای اساسی انسان است، عدم توجه به این مهم می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به پیکره روحی و روانی خانواده‌ها و در نتیجه به جامعه وارد نماید؛ در همین راستا نیاز به مکان‌هایی جهت بازی و سرگرمی شهروندان بیش از پیش احساس می‌شود و اختصاص مکان‌هایی در مناطق مختلف شهر به این مهم می‌تواند تا حد زیادی از این دغدغه کاسته و در مرتفع کردن این نیاز اساسی نقش مهمی ایفا کند. لذا ایجاد مجموعه شهربازی سرپوشیده یا روباز در داخل یک شهر باعث جذب خانواده‌ها شده و علاوه بر درآمد و اشتغال‌زایی مستقیم باعث تخلیه هیجانی و روانی شهروندان نیز می‌شود.
بدون شک یک مجموعه تفریحی با توجه به انتظارات زمانی موفق خواهد شد و به هدف‌های اقتصادی و اجتماعی خود دست می‌یابد که مطابق با ارزش‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی هموطنان عزیزمان طراحی شود و این میسر نمی شود مگر اینکه قبل از هر اقدامی با مشاورانی که سال‌های سال فعالیت خود را در امر راه‌اندازی مجموعه‌های مدرن تفریحی (شهربازی روباز و سرپوشیده) به پیش برده اند مشورت نمود.

منابع :

http://bit.ly/2TgsLsy

http://bit.ly/2WhkFlw

http://bit.ly/2CN1cQQ

http://bit.ly/2FYIqZY

 

بدون دیدگاه
    ارسال یک دیدگاه

    سیزده − 6 =